Alberto Palacio jaunak -arkitekto eta injineru bizkaitarrak- Nerbioi ibaiaren bokaleko bi aldeak batuko zituen sistema eraikitzeko proiektua garatzen hasi zenean, jakitun handia zen heinean, guztiz lan zehatza egin zuen. Garai hartan zeuden ia aukera guzti-guztiak aztertu zituen.

Errei gaineko transbordadorea (ezkerreko argazkian ikusten dena bezalakoa), ur gaineko gabarrak eta era guztietako zubiak: birakariak, altxagarriak, kulunkariak, itsaspekoak, goratuak...

Guztiak baztertu ziren bere azterlan teknikoa ikusi ondoren, Palacio Zubi Transbordadore izena eman zion bere asmakuntzara iritsi arte. Diseinu honek eskakizun guztiak betetzen zituen :

Erregearen izenean Agintean zegoen Erreginak emandako Errege Aginduaren bitartez Fomentoko Ministerioaren onespena lortu eta behin, proiektua errealitate bihurtu zen.

Emakida 1890eko otsailaren 12an gauzatu zen, hiru hilabete geroago eratu zen eraikuntza burutu zuen eta lehen esleipenduna izango zen "M.A. de Palacio y Cía" sozietatea.

Sozietateak egindako Akziodunen lehen Batzarrean, Alberto Palacio jaunak, gainontzekoei zabaldu zien bere grina, gehiengoak gogo biziz onartu zituen zenbait proiektu gehigarri aurkeztuz.

Proiektu horien artean, oinezkoek zubia zeharkatu ahal izateko erdiko pasabidea zegoen, baita igogailuak eta aparteko ikuspegia izango zuten ostalaritza-zerbitzuak martxan jartzea ere. Mende luze bat geroago, Bizkaiko Transbordgdorea Sozietateak, gaur egungo esleipendunak, bete ez ziren amets horietako batzuk egia bihurtuko ditu. . Ikus etorkizuna atala>>

Lan-taldea osatu eta proiektua prest zegoela, obrak 1890eko apirilaren 10ean hasi ziren Portugaleteko ibaialdean.

Kontratista Arnodín jauna izan zen, lehen kontratista zena eta obrak hastera ere iritsi ez zena, Alonso jauna, tragikoki zendu ondoren Alberto Palacio jaunak hautatu zuena.

Lehenengo lana lurraren prospekzioa izan zen. Izan ere, aukeratutako kokalekuan, zenbait urte lehenago hondartza baitzegoen, eta lurpeko hondarra arazogarri gertatzen zen obrari ekiteko garaian.

Lurrak prestatzean izandako gora-beherak gainditu eta berehala, obrei abiadura bizian ekin zitzaien. Indusketak egin eta gero, zimentazioa gauzatu eta, honen gainean, zurezko aldamioen laguntzaz, zatika altxatu ziren dorreak edo zutabeak.

Burdinazko egituraren junturak, hasieran bernoen bitartez egin baziren ere, errematxez ordeztu ziren; urruti zegoen oraindik "soldadura" arazo horiek konpontzera iritsiko zen garaia.

Dorreak erabat eraiki eta gero, lokarriak eta kontralokarriak instalatu ziren, ondoren dorreen gainean ezarririk bi aldeeak elkartuko zituzten habeak edo "oholtza" muntatu ahal izateko.

Honen muntaia ere zatika egin zelarik, zati horiek gabarra baten gainetik igo ziren ezarrita geratu behar zuten lekuraino. Obraren parte hau izan zen, eraikuntzaren kronikek diotenez, denetan konplexuena, besteak errazak izan ez baziren ere.

Ametsa egia bihurtzen hasi zen bizilagun harrituen begien aurrean, talde eraikitzailea harro eta pozik sentiaraziz, Alberto Palacio jauna bereziki.

Zubi gaztearen egitura babesa eskainiz gailendu zen eta, ordurarte helduezina zen bere garaieratik, zegoeneko berak ere osatzen zuen paisajea atzeman zezakeen. Ezjakitun zegoen oraindik, etorkizunak, gertatzekoak ziren aldaketen ohizkanpoko lekuko bihurtuko zuenaz.

Egitura nagusia ia erabat amaituta zegoela, pasaiariak eraman behar zituen bagoia eraikitzeko unea heldua zen.

Jatorrizko bagoia oholez egina zen eta esekidura-kableen ainguralekuak txapazko errefortzuez sendoturik zituen.

Diferentzia sozial handiak ziren garai hartan eta Zubia ez zen horretatik kanpo geratu. Bagoian bi pasaia-klase zeuden, sare batez bereizirik.

1. klaseko pasaiariek estalitako 3 eserleku-lerro zituzten, bagoiaren bi aldeetara kokaturik eta, 2. klasekoek berriz, gurdi, merkantzia eta animaliekin banatu behar zuten estali gabeko erdiko aldea.

Ez zen Nerbioi itsasadarrerako egindako bakarra izan Zubi Eseki Handieran proiektua. Garai hartan, iraultza teknologiko bizia zegoen pil-pilean, bigarren "ilustrazio" baten parekoa. Honek aztarna sakona utziko zuen iraultza industrialari estu lotuta zegoen eskualdeko historia garaikidean.

Egoera honetan, zenbait proiektu eman ziren argitara. Burututakoaz gain, Alberto Palacio jaunak beste bi zubi zeuzkan proiektaturik Nerbioi ibaiari egiteko asmotan.

Bata, orduan egindakoaren berdina, Erandioko Basamortuan kokatuko litzatekeena, eta bigarren bat "Puente Colosal Isabel II" deiturikoa.

Tamesis ibaiaren gaineko Erdi Aroko zubi londrestarrak inspirazio-iturri zituela, arkuen bidez uztarturiko zutabeen gainean ezarri beharreko arkupe-moduko egitura izango zuen eta barruan instalazio ugari hartuko zituen: erakusketa-aretoak, eta abar.

Baina, Alberto Palacio jaunaren proiektuez gain, 1891n Nerbioko bi ertzak bat egiteko helburua zuen beste asmakizun bat agertu zen.

Proiektugilea: Pedro María de Merlader jauna. Proiektua: zubi birakari eskekia. Tamalez, proiektuak ez zuen behar adinako laguntzarik izan eta bertan behera utzi zen.

Bizkaiko Zubi Eseki Handiaren inaugurazioa 1893ko uztailaren 28an izan zen, obrak hasi zirenetik hiru urte baino zerbait gehiago igaro ondoren.

Inaugurazioa Hareetako hotel batean egindako oturuntza batez hasi zelarik, gobernuko eta elizako agintari guztiak izan ziren bertan. Bazkaria eta gero, meza eman zen bagoiaren barruan, eta honen amaieran Algortako San Nikolas de Bariko bikarioak Zubia bedeinkatu zuen.

Agintariei zegozkien ekintzak burutu ondoren, eraikinaren aurrean bildutako ikusleek kontrolak gainditu eta bagoira oldartu ziren. Ilunabarra arte funtzionatzen aritu zen, bisitari grinatsuen presioa zela medio.

1893ko abuztuan, probintziara egindako bisitaldi ofiziala zela bide, Isabel de Borbon Infantak Portugalete bisitatu zuen obra berria ezagutzeko. Hain iruditu zitzaion atsegina, sei aldiz ere egin zuen bidaia.

1936ko gerra zibila piztu da eta Zubiak harriturik ikusten ditu bere inguruko bizilagunak zer nolako jazoera makurretan murgildurik dabiltzan. Zenbait bonbardaketan lehergailuren batzuk jo ere egin zuten, baina, ez zuen oso kalte larririk jasan.

Azkenik, 1937ko ekainean, tropa nazionalak iristear zirela, Iparraldeko Gudarosteko Injineruen batailoiak Nerbioi ibaia zeharkatzeko aukera eskain zezaketen baliabide guztiak suntsitzeko agindua jaso zuen, Francoren tropak igaro ez zitezen.

1937ko ekainaren 17ko goizaldean, leherketa batek heriotza-zauriak eragin zizkion Zubi Esekiari eta bere zeharraga ibaira amildu zen. Paradoxiko gertatzen bada ere, hilabete horretako 22an, bost egun geroago, gerra eten zen.

Gerra amaitu eta bizitza normaltasun "berri" batera itzuli zen arren, itsasadarrean hondoratuta jarraitu zuen Zubi Esekiarentzat iragana eta geroa bereizten zituen unea ezarri zen.

Lekuko guztiengan bezalaxe, gerra zibilak arrasto sakonak utzi zizkion eta, gure protagonistaren kasuan, erabat berreraiki beharra eragin zion; izan ere, dorreak bakarrik geratu ziren zutik eta hauek ere hondaturik.

1939ko abuztuaren 5ean Bizkaiko Obra Publikoetako Buruzagitzako Portuen Bulegoak 3880 zk. agindua emango du, Zubi Esekiaren berrerainkuntzari onespena emanez.

Juan José Aracil bide-injinerua izango da berreraikitzeko proiektuaren arduraduna, jatorrizkoaren aldean aldaketa batzuk eginez.

Borreguero eta Lozano injineruek sinatutako beste proiektu batzuk, jatorrizkoaren itxurari zorrozkiago eusten zioten arren, ez zuten agintean zeudenen onespenik jaso, nahiz eta injineru hauek ere Aracil jaunak zuzendutako azken proiektuan parte hartu zuten.

Obren zuzendari berria Luis Alberto Ribed Nieulant jauna izango zen.

Aldaketarik garrantzitsuenen arrazoia, berreraikuntza onesteko ezarritako baldintza eta eskakizunetan datza.

Bizkaiko Zubi Eseki Handia Martin Alberto de Palacio y Elissague jaunak diseinatu zuen aparteko profesionala eta, zalantzarik gabe, bere garaiko jakitun handia izan zenak.

Haurtzaroan gurasoak galdu zituen eta gertaera horrek berebiziko eragina izango zuen bere bizitzan.

Oso gaztetandik Portugaleteko "Epalza" etxean bizi izan zen. Garai hartatik ikasle bikaina zela erakutsi zuen.

Denbora gutxi geroago ekin zion bere lanik estimatuena izango zena, Palacio Zubi Transbordadorea, aztertzeari. Proiektu hau Bizkaiko Zubi Eseki Handian gauzatu zen, bere motako lehena mundu osoan.

Alberto jaunak bere bizitza osoan zehar egindako obra, azterlan eta asmakuntzen proiektu ugariek eskaintzen digute bere ekimen, prestakuntza sendo eta zabal eta izpiritu berrizalearen testigantza, eta azken finean, bere lana gure artean bizirik utzi duen gizon handi honen bikaintasuna erakusten digute.

Obrak zuzentzeko lan gogorra bere lankide itzaltzu baten esku utzi zuen, Ferdinand Arnodín -sasoi hartan eraikitzaile famatua-.

Arnodín jaunak, Bizkaiko Zubi Eseki Handia eraikitzen hartutako esperientziari esker eta Alberto Palacio jaunaren konpainiak emandako baimenaz, hurrengo urteetan mundu guztian eraikiko ziren zenbait zubi transbordadoreren eraikuntzan parte hartu zuen modu desberdinetan.

1912an, Zubia ezohiko funanbulu-ikuskizun baten eszenatoki izan zen. Bere buruari gizon-kometa deitzen zion "Mister Tebar" zen jardun behar zuena. Soka batez loturik, oholtzatik behera jauzi zen Zubitik uretara. Akrobazia hori eginez 300 pezetako dirutza lortu zuen Tebarrek.

Suizida temati batek, tamalez, Zubia aukeratu zuen bere ekintza burutzeko. Gizon hau hirugarren aldian hil zen oholtzatik salto eginda.

60ko hamarkadan, gidari berri batek automobila estreinatu eta, zela esperientziarik eza, zela urduritasuna, balazta eta azeleragailua nahastu zituelarik, ibilgailu estreinatu berria ibaiaren hondoraino eraman zuen. Zorionez, gidaria onik atera zen abenturatik, lotsagarri geratu arren.

Zubi Esekia sarritan izan da lagungarri bere ospearen onura jaso asmotan agertutako zenbait produkturen irudi "grafikoa" zabaltzeko; zerrenda izugarri luze baten artean, aipatzekoak dira gerra zibila baino lehenagoko edari alkoholiko bat eta "Play Boy" aldizkariaren denbora libreko atala.

Zenbait filmeren dekoratu ere izan da Zubi Esekia, baina, zeintzuk izan ziren... ?

Atal honetara, anecdotas@dominio.es e-mail helbidearen bitartez, egin nahi dituzuen ekarpenen zain geratzen gara.